دکتر سورنا ستاری
معاون علمی و فناوری رئیس جمهور
ما در اقتصاد رشد نخواهیم کرد، مگر اینکه کار آفرینی در جامعه به یک ارزش تبدیل شود.
***
در ایران با این همه پیشینه دانشی، دانشجویان مستعد و نیروی انسانی فوق العاده ای وجود دارد که خوشبختانه در سال های اخیر افزایش هم پیدا کرده است.
همه این دانشها و تواناییها در کنار یکدیگر میتوانند یک اکوسیستم را ایجاد کنند. ما میتوانستیم از منابع نفت به صورت جداگانه استفاده کنیم، نفت به همراه خود فرهنگ وارداتی آورده است. ما سالها حتی قبل از اینکه به نفت دسترسی پیدا کنیم روند و فعالیتهای وارداتی داشتیم. همواره به دنبال روشی بودیم که کالایی تولید کنیم که برای آن دانش خاصی و مهارت خاصی لازم نباشد.
هیچ شرکت دانش بنیانی توسعه پیدا نخواهد کرد مگر اینکه از بازار خود مانند ناموس خود محافظت کند. ما متاسفانه بازار کشور خود را به راحتی باز گذاشتیم تا همه افرادی که لزوم میبینند در بازار ما شروع به فعالیت کنند. این باز گذاشتن بازار عملی نیست که تنها دولت انجام دهنده آن باشد، همه افرادی که در این جلسه و پشت این میزها نشستند در قبال این جریان مسئول هستند. همان زمان که حقوق خودمان را مدیون فروش نفت هستیم، باعث شدهایم که بازار کشورمان به آزاد تبدیل شود.
این مجوزاتی که صادر میشود همگی ضد تولید و به نفع واردات است. شرایط شرکتها و تولیدکنندگان در ایران به گونهای است که اگر فردی در داخل کشور قصد احداث دامداری و تولید گوشت داشته باشد باید بیش از ۴۰ مجوز بدست بیاورد، در صورتی که برای واردات این محصول سه مجوز لازم است و برای قاچاق این محصولات هیچ مجوزی نیاز نیست.
این ساختار که بیش از صد سال است در این سیستم شکل گرفته است، موجب شده که مبارزهای بین جوانان ما و این بازارها شکل بگیرد. اگر همه ما بخواهیم میتوانیم در این مبارزه پیروز شویم. همه ما دو کشو زیر میزهایمان داریم، یکی از این کشوها پر از قوانینی است که مانع تولید و اشتغال است و کشوی دیگر پر از راههایی است که می توان از آنها برای رونق تولید، افزایش رشد و… استفاده کرد.
تمام دولتهایی که توسط منابع زیر زمینی کسب درآمد دارند، دولتها و حکومتهای چاقی هستند. یعنی دولت فقط وارد کار اجرایی شده که خود این مسئله آسیب رسان است، بخش خصوصی تضعیف میشود، قوانین متناقض زیاد دارند و… که این ویژگیها طبیعت این نوع اقتصادها است. حکومتها و دولتهای چاق فقط مختص کشور ما نیست، کشورها و حکومتهای عربی هم به همین شکل هستند، اهمیتی به نیروی انسانی نمیدهند، همه چیز را با معیار پول میسنجند، فکر میکنند تکنولوژی و دانش خریدنی است.
این اشتباه بزرگی بود که ما سالها فکر میکردیم تکنولوژی خریدنی است، برای مثال برای داشتن یک آمپول یا تکنولوژی جدید تنها راه خریدن آن است نه یادگیری آن تکنولوژی، این مسئله ضعف بزرگ اقتصادهای زیر زمینی، نفتی یا مفت خواه است. باید همگی باهم چه افرادی که در دولت هستند چه افرادی که در بخش خصوصی فعالیت میکنند همکاری لازم را داشته باشند تا با این پدیده موجود مبارزه شود.
این مسئله یک موضوع فرهنگی است و از قدرت اختیارات دولت کمی فراتر رفته است، این مشکل از نگاههای کوچه بازاری تا بخش کلان و مورد مطرح در دولت گسترش پیدا میکند. همه این مشکلات قابل حل است و ریشه تمام این مشکلات خود ما هستیم که این مجوزها را امضا میکنیم و اجازه فعالیت میدهیم.
ما در اقتصاد رشد نخواهیم کرد مگر اینکه کار آفرینی در جامعه به یک ارزش تبدیل شود، استخدام یک موضوع منفور باشد، یعنی ما باید بدانیم که با استخدام جوانان و نخبگان کشورمان همه این افراد و ایده هایشان را به باد میدهیم.
ما دولتیها فکر میکنیم که اگر ما را از این میزهای دولت و استخدام جدا کنند، دیگر هیچ چیزی نخواهیم داشت به همین دلیل در مقابل استعفا و یا از دست دادن موقعیت شغلی خود مقاومت میکنیم. ما هیچ وقت به این فکر نمیکنیم که به عنوان یک فرد تحصیل کرده در جامعه میتوانیم ریسک کنیم و ریسک پذیری داشته باشیم. این ریسک پذیری و این تغییر شرایط زمانی اتفاق میافتد که کار آفرینی در استان دارای ارزش باشد.
در این اکوسیستم جدیدی که برای شرکتها و جوانان ایجاد میکنیم، جوانان به دنبال کسب تجربه میروند، افراد شرکتهای مخصوص به خود را احداث میکنند، فعالیتهای خود را دارند و ما باید به آنها کمک کنیم تا زیر ساخت محصولات را به خوبی بسازند. من شهرداری مشهد را در میان باقی شهرداریهای کشور یک شهرداری پیش رو میدانم.
پیشرویها و اینکه ما نواحی فناور داشته باشیم اهمیت خیلی زیادی دارد، شهرهای فناور چیزی نیستند جز اینکه از دل همین نواحی فناور برخواسته باشند. اینکه شهرداری یا دولت به این نتیجه رسیده باشد که آنچه به مردم ارائه میکند با نیازهای مردم متفاوت است. این ماهیت دولت است در تمام جهان که با وجود نیازهای متفاوت مردم، دولت خدمات دیگری به مردم میدهد.
من وظیفه خودم میدانم که از تمام شرکتهای دانش بنیان حمایت کنم. نوع ساختار و ۱۴۰ نوع خدمتی که ما ارائه میکنیم مورد توجه همگان هست و ما همواره در ارائه این موارد کوتاهی نخواهیم داشت. ما تلاش میکنیم یک محیط کسب و کار جدید را در این محیط پر از مشکل و قید و بند ایجاد کنیم. خدمات ما شامل: بیمه، خدمت سربازی دانشجویان در شرکتهای خصوصی که سال گذشته مقام معظم رهبری در این رابطه مجوز بینظیری دادند که در آن ذکر شده، افراد میتوانند در شرکت خصوصی مامور به خدمت شود و… میباشد.
نشست علم، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ـ خراسان رضوی (۳۰ مهر ۹۸)