ارزش آفرینی برای کسب و کار و مشتریان
هدف نهایی هر کسب و کاری سود آوری پایدار است اما سود آوری بدون ارزش آفرینی اشتباه است. ارزش آفرینی برای کسب و کار در تمام انواع مشاغل ضرورتی انکار ناپذیر است زیرا کمک میکند در شرایط جدید اقتصادی، استراتژیهای مناسبی جهت حفظ مزیت رقابتی و توسعه پایدار اتخاذ نمایند. ارزش آفرینی برای مشتریان به فروش بهتر محصولات و خدمات منجر میشود؛ ارزش آفرینی برای کارکنان به کارایی و بهرهوری بالاتر میانجامد و ارزش آفرینی برای سهامداران باعث افزایش سهام و تضمین سرمایه گذاری در آینده میگردد.
ارزش آفرینی چیست؟
قبل از آغاز بحث باید مفهوم ارزش آفرینی (Value Creation) را درک کنیم. «ارزش» مفهومی بسیار کهن در علم و ادبیات علمی بوده و به معنای سودمندی و مفید بودن است. ارزش با مفهوم «مطلوبیت» در اقتصاد هماهنگی کامل دارد اما در مدیریت و بازاریابی جدید است. ریمن در سال ۱۹۸۹ اولین بار مفهوم ارزش آفرینی برای کسب و کار را در قالب مفهوم مدیریت مبتنی بر ارزش (Value- Based Management) مطرح کرد.
ایجاد ارزش یا ارزش آفرینی نقطه آغاز هر کسب و کار کوچک یا بزرگی است. ارزش چیزی نیست که بتوان برای یک کسب و کار به طور دقیق تعریف کرد بلکه واژه ای فراگیر است که توسط مشتریان، کارکنان و سهامداران هر کسب و کار به طور منحصر به فرد تعریف میشود. ارزش چیزی است که به صورت یک کالا یا خدمت (جهت برآوردن یک نیاز یا رفع یک مشکل)، توسط سازمان یا کسب و کار عرضه میگردد.
ارزش آفرینی برای کسب و کار یعنی چه؟
ارزش آفرینی برای کسب و کار فرآیندی است که ورودیها را به خروجیهای ارزشمند تبدیل میکند. به عبارت دیگر مجموعهای از اعمال انسانی و مدیریتی است که ایجاد ثروت میکند. بنابراین بین ارزش آفرینی و موفقیت کسب و کار ارتباط متقابل و تنگاتنگ وجود دارد.
ارزش آفرینی برای کسب و کار را میتوان در دو دسته کلی جای داد: ارزش آفرینی ملموس یعنی تبدیل مواد خام به محصول یا خدمات فیزیکی و ملموس مانند لباس، تلفن همراه یا تعمیر اتومبیل؛ ارزش آفرینی ناملموس مانند افزایش بهره وری، صرفهجویی در زمان، کاهش استرس و دسترسی راحت به خدمات.
سطوح ارزش آفرینی برای کسب و کار
ارزش آفرینی برای مشتریان
ارزش آفرینی برای مشتریان به معنای فروش محصول، فریب دادن یا متقاعد کردن آنها برای خرید نیست بلکه به معنای درک و برآوردن انتظارات مشتریان است. ارزش آفرینی برای مشتریان به معنای عرضه محصولات و خدماتی است که مشتریان آنها را مفید تشخیص داده و نیاز و رضایتمندی آنها را تامین نماید
ارزش آفرینی برای سرمایه گذاران
ارزش آفرینی برای سهامدان دارای جنبههای مختلفی است. مهمترین آن تعامل دو طرفه و ارزیابی مستمر کسب و کار و اطلاع رسانی به آنها است. زمانی که به صورت مستمر با سرمایه گذاران تعامل دارید، آنها ارزش کسب و کار شما را درک کرده و بودجه مناسبی برای آن تخصیص میدهند.
ارزش آفرینی برای کارکنان
برای ارزش آفرینی برای کارکنان باید با آنها ارتباط مستقیم برقرار کنید. در این صورت متوجه میشوید آنها برای کمک به پیشرفت کسب و کار شما، به چه چیزهایی احتیاج دارند، ارزشهای ملموس مانند حقوق و مزایای بیشتر یا ارزشهای ناملموس مانند همفکری، صمیمت، توجه و احترام؟ اگر محیطی را ایجاد کنید که کارمندان احساس کنند مورد توجه قرار دارند، پیوند قوی با شرکت و اهداف آن ایجاد خواهند کرد.
مکانیسمهای خلق ارزش
در ارزش آفرینی برای کسب و کار سه نوع مکانیسم دخالت دارند: مکانیسم اقتصادی، مکانیسم اجتماعی و مکانیسم ادراکی. مکانیسم اقتصادی همان فعالیتهای عملیاتی کسب و کار هستند که به خلق ارزش میانجامند مانند تولید کالا و خدمات، تحقیق و توسعه.
منظور از مکانیسم اجتماعی روابط و کنشهای اجتماعی هستند که بر رفتار انسانها و تصمیمگیری آنها تاثیر میگذارند مانند رفاقت و دوستی، مشروعیت، شهرت شرکت و سایر انگیزههای اجتماعی. به عبارتی میتوان گفت مکانیسم اجتماعی بر تعاملات اجتماعی و برقراری ارتباط تمرکز دارد.
مکانیسمهای اجتماعی نیز مانند مکانیسمهای اقتصادی در ارزش آفرینی برای کسب و کار موثر هستند. به عنوان مثال ممکن است دلیل فرد برای خرید از فروشگاه الف دوستی با کارکنان آنجا باشد یا علت مراجعه به رستوران خاصی شهرت صاحب آن باشد.
سومین مکانیسم موثر بر ارزش آفرینی برای کسب و کار، مکانیسمهای ادراکی هستند. این مکانیسم در برخی مواقع مکمل مکانیسم اقتصادی و اجتماعی است و در برخی مواقع به صورت مستقل باعث خلق ارزش میشود. مکانیسم ادراکی بر تصورات، قضاوتها و تفاسیر افراد تمرکز دارد. افراد ضمن اینکه میتوانند ارزشهای جدید را از طریق میزان مطلوبیت درک کنند، میتوانند ارزشهای سایر افراد برای خود تصویرسازی نمایند. شرکتها از این مکانیسم در راهبردهای فروش و بازاریابی خود استفاده میکنند.
کلام آخر
در اقتصاد امروزی که مدل رقابت تغییر کرده و فضای کسب و کار با تحولات جدی مواجه شده، آموزش برای یافتن بهترین راهبردها ضرورت دارد. موضوع ارزش آفرینی، اهمیت آن در کسب و کار، روشهای خلق ارزش و نحوه پیاده سازی آنها از مهمترین موضوعاتی است که باید توسط مدیران و صاحبان کسب و کار آموخته شود.