مدیریت کسب و کار چیست؟ {انواع؛ اصول + ۱۰ نکته کاربردی}
مدیریت کسب و کار چیست؟
مدیریت کسب و کار یعنی هدایت سازمان برای دستیابی به اهداف؛ این سادهترین پاسخی است که برای سوال مدیریت کسب و کار چیست، میتوان ارائه داد.مدیر یا مدیران کسب و کار باید منابع مورد نیاز برای مجموعه را تأمین کنند، برای مصرف آنها برنامهریزی داشته باشند، زمینه دریافت بیشترین بازدهی از منابع انسانی سازمانشان را هم فراهم کنند و به نیاز بازار هدف هم توجه داشته باشند تا بتوانند سازمانشان را برای رقابت در بازار و سودآوری آماده کنند. هرچقدر سازمان بزرگتر باشد، به افراد بیشتری برای مدیریت نیاز دارد. مثلا در مجموعههای بزرگی که شعبههای مختلفی در چند کشور جهان دارند، ممکن است چند هزار مدیر فعالیت داشته باشد.
سیستم مدیریت کسب و کار چیست؟
مدیران برای هدایت یک کسب و کار، باید سیستمسازی کنند. با ایجاد یک سیستم بهینه، هرکدام از اعضای سازمان میدانند چه وظایفی را برعهده دارند و نیازی نیست که مدیران روی تکتک وظایف آنها نظارت داشته باشند. مزیت دیگر سیستمسازی این است که معیارهای قابل اندازه گیری برای تعیین میزان پیشرفت سازمان ایجاد میشود. در نتیجه مدیران میتوانند روی فرایندها و نتایج نظارت داشته باشند و تصمیمهای استراتژیک و درست بگیرند.
اصول مدیریت کسب و کار چیست؟
در قسمتهای قبل به صورت کلی به اصول مدیریت کسب و کار اشاره کردیم، اما در ادامه این اصول را دقیقتر بررسی میکنیم. با دانستن اصول مدیریت کسب و کار، مسیر کلی برای هدایت یک سازمان را پیدا میکنید.
۱- برنامهریزی
هر سازمانی در سطوح مختلف به برنامهریزی نیاز دارد. برنامهریزی استراتژیک و کلان جزو اصول مدیریت کسب و کار است. مدیران ارشد برای بودجهها، فرایندهای کلی و استراتژیهای هدایت سازمان برنامهریزی میکنند.
۲- جذب و مدیریت منابع انسانی
منابع انسانی از مهمترین سرمایههای سازمان هستند و مدیریت و جذب آنها جزو کلیدیترین اصول مدیریت کسب و کار محسوب میشود. برای مدیریت منابع انسانی باید فضای کاری مناسبی برای فعالیت کارکنان ایجاد کنید تا رضایت شغلی آنها را افزایش بدهید. همچنین باید فرهنگ سازمانی درستی بسازید تا کارکنان در محیطی سالم فعالیت داشته باشند و روی افزایش بازدهی و دستیابی به اهداف فردی و گروهیشان تمرکز کنند.
۳- سازماندهی فعالیتها و فرایندها
با توجه به اطلاعاتی که در قسمتهای قبل ارائه دادیم، احتمالا تاحدودی میدانید که سازماندهی در مدیریت کسب و کار چیست. هر کسب و کاری برای انجام یک سری فعالیت تأسیس میشود که این فعالیتها، ارزش افزوده و سود ایجاد میکنند و سازمان را به اهدافش میرسانند. این فعالیتها باید به صورت منظم و برنامهریزی شده انجام شوند تا هم مدیریت آنها سادهتر باشد و هم بتوان نتایج را اندازهگیری کرد.
۴- نظارت
یکی از مهمترین اصول مدیریت کسب و کار، نظارت است. مدیران ارشد کسب و کار، معمولا کاری را به صورت مستقیم انجام نمیدهند، اما باید روی فعالیتها نظارت میکنند. در سازمانهای کوچکتر مدیر اصلی میتواند وظایف مربوط به نظارت را انجام بدهد، اما در مجموعههای بزرگ، سطوح مختلف مدیریت تعریف میشوند تا هرکدام از آنها بخشی از مسئولیتهای نظارتی را انجام بدهند.
۵- تأمین منابع و مدیریت مالی
کسی که فقط سرمایه داشته باشد و دانش مدیریت نداند، نمیتواند یک کسب و کار را مدیریت کند و به موفقیت برساند. از طرف دیگر، کسی که سرمایه کافی نداشته باشد هم نمیتواند آنچه برای دستیابی به موفقیت نیاز است را تأمین کند. زیرا اجرای تمام برنامهها، استراتژیها، تأمین منابع و جذب نیروی انسانی هزینه دارد. وقتی کسب و کار راه افتاده باشد، درآمد آن، این هزینهها را تأمین میکند. اما در گامهای اولیه، به مقداری سرمایه برای تأمین هزینهها نیاز است.
۶- مدیریت ارتباطات
ارتباطات یکی از مهمترین سرمایههای مدیران هستند. مدیری که ارتباطات خوبی داشته باشد، میتواند بسیاری از کارهایش را به کمک همین روابط پیش ببرد. البته هر ارتباطی برای مدیریت کاربردی نیست؛ مدیران حرفهای میتوانند روابطی دو سر برد بسازند و برای ارتباطاتشان حد و مرز تعیین کنند.
مهمترین ارتباطات در مدیریت کسب و کار عبارتند از:
- ارتباط با مشتریان
- شرکای تجاری
- تأمینکنندهها
- کارکنان سازمان
انواع مدیریت کسب و کار
نواع مدیریت کسب و کار را میتوان با توجه به تخصصها هم دستهبندی کرد. در سازمانهای بزرگ، مدیریت کسب و کار به یک تیم سپرده میشود که هرکدام از آنها وظیفه خاصی را برعهده میگیرند. به عنوان مثال مدیر مالی وظیفه کنترل تمام فرایندهای مالی شرکت را برعهده میگیرد و مدیر منابع انسانی، وظیفه نظارت و انجام امور مربوط به کارکنان را برعهده دارد. در ادامه انواع مدیران را نیز نام میبریم تا با این شیوه دستهبندی انواع مدیریت کسب و کار هم آشنا باشید:
- مدیریت مالی
- مدیریت منابع انسانی
- مدیریت استراتژیک
- مدیریت فروش
- مدیریت بازاریابی
- مدیریت فرایندها و اجراییات
- مدیریت فناوری اطلاعات
ظایف مدیر کسب و کار
وظایف تیم مدیریت کسب و کار چیست؟ سادهترین پاسخ برای این سوال، اجرای اصول مدیریت کسب و کار است که در قسمتهای قبلی راجع به آنها بحث کردیم. این اصول کلی هستند و اجرای آنها پیچیدهتر از چیزی است که تصور میشود. در ادامه به چند مورد از وظایف مدیریت در کسب و کار اشاره میکنیم تا بیشتر با این شغل آشنا شوید.
- نظارت بر منابع انسانی، حفظ آنها و تلاش برای افزایش رضایت شغلی در سازمان
- تدوین چشمانداز و اهداف کسب و کار و هدایت سازمان برای دستیابی به چشماندازها
- تدوین استراتژی برای سازمان
- اتخاذ تصمیمهای کلیدی سازمان مانند تفویض اختیار، بودجهبندی یا استخدام و اخراج کارکنان
نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشید این است که وظایف مدیریت کسب و کار به نوع سازمان هم بستگی دارد. به عنوان مثال در مدیریت یک کارخانه، باید نظارت و بهینهسازی خطوط تولید هم جزو وظایف مدیر کسب و کار است، اما یک سازمان خدماتی، خط تولید ندارد و مدیر باید روی بهینهسازی خدمات تمرکز داشته باشد.
توانمندیها و ویژگیهای مورد نیاز برای مدیریت کسب و کار چیست؟
عوامل مختلفی روی موفقیت یا شکست یک سازمان تأثیر دارند؛ شیوه مدیریت و مهارتهای مدیریتی فرد یا افرادی که هدایت سازمان را برعهده دارند، یکی از مهمترین عوامل است. مدیریت ترکیبی است از دانش و تجربه؛ به همین دلیل نمیتوان به صورت دقیق مشخص کرد با یادگیری کدام مهارتها به یک مدیر موفق تبدیل میشوید.
۱۰ نکته کاربردی برای موفقیت در مدیریت کسب و کار
موفقیت یا شکست یک کسب و کار حاصل عوامل مختلفی است که بعضی از آنها را میتوان کنترل کرد و بعضی دیگر را نه. نکات کلیدی و رعایت آنها، به شما کمک میکنند احتمال موفقیت را افزایش دهید و از شکست پیشگیری کنید. در ادامه توضیح میدهیم که نکات کاربردی برای موفقیت در مدیریت کسب و کار چیست.
- با کارکنانتان همدلی کنید و روابط صمیمانهای بسازید، اما برای ارتباطهایتان حد و مرز مشخص کنید. نه آنقدر از آنها دور شوید که ندانند شما مدیر کسب و کار هستید و نه آنقدر به آنها نزدیک شوید که به آنها اجازه سوء استفاده بدهید.
- به جای اینکه وقتتان را برای نظارت مستقیم و روزانه صرف کنید، روی سیستمسازی زمان بگذارید. سیستمی که به صورت خودکار کارها را پیش میبرد و زمانتان را برای رسیدگی به کارهای مهمتر آزاد میکند.
- سوابق و گزارشها را حفظ کنید و روش درستی برای بایگانی اطلاعات داشته باشید. دادهها و تحلیل آنها، مسائل بسیاری را برایتان روشن میکند و میتواند چراغ راه آیندهتان باشد.
- بیش از حد درگیر رقابت در بازار نشوید، اما اجازه ندهید رقبایتان از نگاه تیزبین شما دور بمانند. آنها را تحت نظر داشته باشید و فعالیتهایشان را تحلیل و بررسی کنید.
- آیندهنگر باشید و سعی کنید فرصتها و تهدیدها را زودتر از موعد شناسایی کنید. با این کار زودتر از رقبا از فرصتها استفاده خواهید کرد و تهدیدها را هم قبل از وقوع، خنثی میکنید.
- خلاق باشید و گاهی اوقات خارج از چارچوب فکر کنید.
- همیشه روی برآورده کردن نیاز بازار با بالاترین کیفیت و مناسبترین قیمت تمرکز داشته باشید.
- حرفهای کار کنید و سبک مدیریتی منحصر به خودتان را بسازید. مدیران موفق میتوانند الگوبرداری از دیگران میتواند کمککننده باشد، اما تقلید از آنها، باعث شکستتان میشود.
- تغییرات مورد نظرتان را آهسته و پیوسته ایجاد کنید. هیچ رودخانهای یکشبه قلب صخرهها را نمیشکافد؛ این جریان پیوسته آب است که در دل سنگها تغییر ایجاد میکند.
- هیچوقت یادگیری را متوقف نکنید. مدیرهای حرفهای همیشه بهروز هستند. علم مدیریت آنقدر گسترده است که همیشه چیزهای زیادی برای یادگیری دارد.
کلام آخر؛ تعریف شما از مدیریت کسب و کار چیست؟
یکی از جذابیتهای علم مدیریت این است که افراد مختلف دیدگاههای متفاوتی درباره آن دارند و تعریفهای گوناگونی برای آن ارائه میدهند که وقتی فکر میکنید، متوجه میشوید همه این تعاریف منطقی به نظر میرسند.
در این مقاله به صورت کلی بررسی کردیم مدیریت کسب و کار چیست و کمی درباره این شغل جذاب اما پر چالش صحبت کردیم.